Rökrásir 4 › Vika 9

Vika 9 – Færiband – Forritun

Teljarar og display kynnt, forritun í EasySoft, og skil á SFC, tengimynd og I/O lista.

📄 Verkefni: V5 ⚖️ Vægi: 5% 🖊️ W7: 2%

📋 Hvað gerist í þessari viku?

Kennari fer yfir teljara (C-blokk) og display (D-blokk) á töflunni. Þú lærir hvernig teljarinn telur (rising edge), hvernig hann birtist á skjánum á Easy vélinni, og hvernig þú notar þetta í færibandaverkefninu.

Markmiðið er að þú getir forritað færibandið í EasySoft og fengið það til að virka í Simulation — áður en þú tengir í næstu viku. Notaðu SFC ritið og I/O listann frá viku 8 sem grunn.

Í þessari viku þarf líka að skila SFC, tengimynd, I/O lista og greinargerð um hvernig neyðarstoppið virkar — sjá verkefnaflipa.

📋 Whiteboard W7: Teljarar og display útskýrð á Whiteboard. Taktu þátt — þetta er 2% af einkunn.

🔑 Lykilhugtök vikunnar

C – Teljari (Counter)
Einn blokk (C01–C32). C_ er teljapúlsinn, D_ stýrir áttinni. Þegar QV nær SH kveikir OF. RE núllstillir.
D – Display
Skjárinn á Easy vélinni. D-blokkinn sýnir texta og tölur. Tengdu EN á power rail og notaðu Value Display til að sýna C01.QV.
Set / Reset
Notaðu Set til að kveikja og Reset til að slökkva. Mikilvægt fyrir neyðarstopp — Reset á alltaf að vinna á Set.
Rising Edge
Teljarinn telur einu sinni þegar C_ fer úr OFF í ON — ekki meðan merkið er ON. Hækkandi brún.

🔢 Teljarar á display

Á display vélarinnar á alltaf að sjást hversu oft hver skynjari hefur verið virkur:

── EasyE4 Display ──
Skynjari 1 : 12
Skynjari 2 : 8
Skynjari 3 : 5
Telja atburð (0→1) — ekki telja „ástandið" meðan skynjari er hár. Þetta er rising edge teljun.
Reset (skylda) — takki sem núllstillir alla 3 teljara. Skapandi skil velkomin!

🛑 Set/Reset og neyðarstopp

Í færibandaverkefninu þarftu neyðarstopp og venjulegt stop. Til að tryggja öryggi notum við Set/Reset í stað venjulegra coils:

Set (S) — kveikir á úttaki og heldur því ON jafnvel þótt merkið sem kveikti hverfi. Notað til að ræsa kerfi.
Reset (R) — slekkur á úttaki og heldur því OFF. Reset á alltaf að vinna á Set — ef bæði eru virk samtímis, slekkst úttakið.
💡 Hvers vegna? Ef neyðarrofinn er NC (normally closed) og vírinn slitnir — þá fer merkið sjálfkrafa í OFF, sem er sama og „ýtt á neyðarstop". Kerfið stoppar sjálfkrafa. Þetta er öryggisatriði sem er staðlað í iðnaði.
  • 🔢 Skilja hvernig C-blokkinn (teljari) virkar — C_, D_, RE, SH, OF og QV
  • 📺 Skilja hvernig D-blokkinn (display) sýnir tölur og texta á skjá vélarinnar
  • 🛑 Skilja Set/Reset og hvernig neyðarstopp virkar í Ladder
  • 💻 Forrita færibandið í EasySoft og fá Simulation til að virka
  • 📐 Skila SFC riti, tengimynd, I/O lista og greinargerð um neyðarstopp

V5 – Færiband: Bóklegt og forritun

Skilaðu hönnunarskjölum og byrjaðu á forritun. Tenging kemur í viku 10.

📦 Skil í þessari viku:

  • 1️⃣ SFC rit — þrepaskýring á færibandinu, allar stöður og skilyrði
  • 2️⃣ Tengimynd — PLC, skynjarar, rofar, mótor, ljós, neyðarstopp, vistföng merkt
  • 3️⃣ I/O listi — allir inngangar og útgangar, heiti, tegund (NO/NC), spennu
  • 4️⃣ Greinargerð — stutt um hvernig neyðarstoppið virkar í iðnaði og í þínu kerfi
💡 Ábending: Byrjaðu strax á forritun í EasySoft samhliða — þú þarft ekki að bíða með forritunina eftir að skjölunum er skilað. Því betur sem Simulation virkar núna, því hraðar gengur tengingin í viku 10.

📬 Skil

Ein PDF með öllum skjölum, skilað í skilahólf.

🏷️ Merkingar og læsileiki — skylduatriði

Forritið þarf að vera skrifað þannig að einhver annar (nemandi eða kennari) geti skilið það án þess að þú útskýrir. Þetta er 40% af einkunn — jafn mikilvægt og virkni!

✅ Allir bitar (markers) merktir skýrt — t.d. M1 Standby, M2 Mótor keyrir
✅ Allir inngangar merktir — Start/Stop/E-stop eins og í I/O listanum
✅ Allir útgangar merktir — Motor, ljós o.s.frv. samkvæmt I/O lista
✅ Öll network fá heiti
✅ Network eru commentuð þannig að tilgangur þeirra sé skýr
✅ Gulir miðar til að útskýra allt sem er sérstakt
💡 Engin krafa um „rétta" eina lausn á teljurum eða skipulagi. Þú mátt velja — svo lengi sem þetta er læsilegt og virkar.

⚖️ Matskvarði:

MATSÞÁTTUR
ÓFULLNÆGJANDI (1)
FULLNÆGJANDI (2)
MJÖG GOTT (3)
SFC rit
Óskýrt, vantar stöður
Að mestu skýrt, forritanlegt
Skýrt, rökrétt, allar stöður og skilyrði
Tengimynd
Óskýr eða vantar mikilvæga hluta
Nothæf en mætti vera skýrari
Skýr, vistföng rétt, neyðarstopp sýnt
I/O listi
Ófullnægjandi, passar ekki við SFC
Að mestu rétt, smá ósamræmi
Skýr, samræmist SFC og tengimynd
Greinargerð
Stutt eða vantar
Útskýrir neyðarstopp
Skýr, tengir við iðnaðinn
⚠️ Þessu þarf að vera skilað áður en haldið er í tengitíma í viku 10. Ef tengimynd og I/O listi eru ekki tilbúin — geturðu ekki tengt.