Rökrásir 4 › Bjargir

I/O Listi

Hvernig á að skrá inn- og útganga PLC kerfisins

📋 Hvað er I/O listi?

I/O listi (Input/Output listi) er tafla sem skráir alla inn- og útganga PLC kerfisins. Hann tengir saman líkamlega vírana við forritið — þannig veit maður nákvæmlega hvaða inntak í PLC-inu er tengt við hvaða skynjarann eða rofann, og hvaða úttak stjórnar hvaða mótori eða ljósi.

Þetta er fyrsta skrefið áður en þú byrjar að forrita — ef þú veist ekki hvaða I/O heitir hvað, þá geturðu ekki skrifað forrit sem virkar.

📋 Yfirsýn Þú sérð allt kerfið á einum stað — hvaða búnaður er tengdur og hvar.
🔌 Tenging Listinn segir nákvæmlega hvar á að tengja hvern víra á PLC-ið.
💻 Forritun Þú notar rétt heimilisföng (I1, Q1 o.s.frv.) strax í Ladder forritinu.
🐛 Bilanaleit Ef eitthvað virkar ekki — I/O listinn segir þér hvar á að leita.

🖥️ Svona lítur I/O listi út

Hér er dæmi um I/O lista fyrir einfalt kerfi með start/stop rofum, skynjara og mótori:

I/O Tákn Lýsing Tegund
I1 -S1 Start rofi NO
I2 -S2 Stop rofi NC
I3 -B1 Skynjari – hlutir á færibandi NO
I4 -B2 Skynjari – staðsetning NO
Q1 -K1 Kraftliði — mótor 230VAC
Q2 -H1 Ljós – kerfi í gangi 24VDC
💡 Ráð

Byrjaðu alltaf á I/O listanum áður en þú opnar EasySoft. Skráðu alla skynjara og rofa sem inntök (I) og alla mótora, ljós og kraftliði sem úttök (Q). Þannig er auðvelt að byrja forritunina strax á réttum heimilisföngum.

🔧 Inntök og úttök á EasyE4

EasyE4 PLC-ið okkar er með 8 stafræn inntök og 4 relé-úttök innbyggð.

Inntök (I) — Merki frá búnaði

I1 – I8 Stafræn inntök (digital inputs)
IA1 – IA4 Hliðræn inntök (analog inputs)

Inntök lesa merki — rofa, skynjara, takka. PLC-ið getur ekki breytt inntaki, bara lesið hvort það er ON eða OFF (stafrænt) eða gildi á bilinu 0–10V (hliðrænt).

Úttök (Q) — Stjórnun búnaðar

Q1 – Q4 Relé-úttök (relay outputs)
QA1 – QA2 Hliðræn úttök (analog outputs)

Úttök stjórna búnaði — mótorum, ljósum, kraftliðum. Forritið ákveður hvort úttakið er ON eða OFF (eða gildi á 0–10V fyrir hliðrænt).

⚠️ Skynjarar þurfa spennu!

Skynjarar (-B) þurfa +24V og 0V til að virka. Ef skynjari er tengdur en fær ekki spennu, þá mun PLC-ið aldrei sjá merkið — þetta er algeng villa.

💡 Viðbótareiningar og heimilisföng

Í EasySoft eru heimilisföng I1–I16 og Q1–Q16 frátekin fyrir grunnvélina og mögulegar stækkunareiningar. Þess vegna ef þú bætir við ytri I/O, þá byrjar næsti inngangur á I17 og næsti útgangur á Q17.

💾 Minnissvæði (M) og merki

Til viðbótar við I og Q eru minnismerki (markers) sem búa aðeins til í forritinu — þau eru ekki tengd neinum vírum.

Svæði Dæmi Notkun
M M1 – M16 Stafræn minnismerki — til að halda utan um stöðu í forritinu (t.d. „skref 1 virkt")
MW MW10, MW11, … Orðamerki (word markers) — til að geyma tölur, t.d. rauntíma frá tímaliða
⚠️ Mikilvægt um MW

Notaðu alltaf MW10 eða hærra! Lág MW-gildi (MW1–MW4) geta skarast við innri M-merki og valdið villum. Regla: MW10 = tímaliði 1, MW11 = tímaliði 2, o.s.frv.

💡 Hvenær nota M?

Þegar þú þarft „minnishjálp" í forritinu. Til dæmis ef þú ert að nota SFC-skref: hvert skref fær sitt eigið M-merki (M1 = skref 1, M2 = skref 2, o.s.frv.).

🏷️ Dæmi um markera í I/O lista

Þegar þú gerir I/O lista, er gott að skrá líka hvaða M- og MW-merki þú notar og til hvers:

Biti / Merki Lýsing
M1 Standby — kerfi í biðstöðu
M2 Mótor áfram
M3 Mótor afturábak
M4 Villa / stöðvun virk
MW10 Tími fyrir tímaliða 1 (T1) — rauntími (QV)
MW11 Tími fyrir tímaliða 2 (T2) — rauntími (QV)
C1 Teljari — fjöldi hluta
💡 Ráð

Skráðu alla markera í I/O listann jafnóðum og þú bætir þeim við forritið. Þá gleymirðu ekki til hvers M3 var og þarft ekki að grúska í kóðanum seinna.

🔤 Heiti hluta — tákn og forskeyti

Á rafmagnsteikningum og í I/O listum notum við staðlað forskeyti til að auðkenna hvernig hluti þetta er. Þetta gerir teikningarnar læsilegar og I/O listann skýran.

-S Rofar / takkar Start/Stop, neyðarrofi, val-rofi. Dæmi: -S1, -S2
-B Skynjarar Nálægðar-, ljós-, hitaskynjarar. Dæmi: -B1, -B2. Þurfa +24V/0V!
-K Kraftliði (contactor) Stýrir mótori eða öðrum stórum búnaði. Dæmi: -K1, -K2
-H Ljós / merkjagjafar LED ljós, merkjalampar, bjarmar. Dæmi: -H1, -H2
-A PLC / stýritæki PLC-ið sjálft og önnur stýritæki. Dæmi: -A1
-U Spennubreytir Umbreytir spennu (t.d. 230V → 24V). Dæmi: -U1

🔀 NO og NC — tegund tengiliða

Þegar þú skráir tegund í I/O listann, er mikilvægt að vita hvort rofinn eða skynjarinn er NO eða NC:

NO = Normally Open — venjulega opinn (ekkert merki). Þegar ýtt er á eða skynjari virkjar, þá lokast rásinn og PLC-ið fær merki.

NC = Normally Closed — venjulega lokaður (merki alltaf til staðar). Þegar ýtt er á, þá opnast rásin og PLC-ið missir merkið.

⚠️ Stop-rofi er oftast NC

Ef vírinn slitnir eða rofinn bilar, þá stoppar kerfið sjálfkrafa. Þetta er öryggisatriði!

🏭 Dæmi — Færiband með 2 skynjurum

Hér er dæmi um I/O lista fyrir færiband sem telur hluti og stoppar eftir ákveðinn fjölda:

I/O Tákn Lýsing Tegund
I1 -S1 Start rofi NO
I2 -S2 Stop rofi NC
I3 -S0 Neyðarrofi NC
I4 -B1 Skynjari — telur hluti á bandi NO
I5 -B2 Skynjari — hlutur í enda NO
Q1 -K1 Kraftliði — færibandsmótor 230VAC
Q2 -H1 Grænt ljós — kerfi tilbúið 24VDC
Q3 -H2 Rautt ljós — neyðarstöðvun 24VDC
Minnismerki: M1 = standby, M2 = mótor áfram  |  MW10 = rauntími T1  |  C1 = teljari fyrir hluti
💡 Ráð

Taktu I/O listann með þér þegar þú tengir víra. Merktu hvern víra við rétt inntak/úttak og hakaðu við á listanum þegar búið er — þá gleymist ekkert.

✅ Samantekt — skref við gerð I/O lista

1. Lestu verkefnalýsinguna vel — hvaða búnaður er í kerfinu?

2. Skráðu alla skynjara og rofa sem inntök (I).

3. Skráðu alla mótora, ljós og kraftliði sem úttök (Q).

4. Gefðu hverjum hlut rétt tákn (-S, -B, -K, -H).

5. Skráðu tegund — NO eða NC (inntök) og spennu (úttök).

6. Bættu við minnismerkjum (M / MW) ef þú þarft — t.d. fyrir SFC-skref eða stöðubreytingar.

⚠️ Mikilvægt

Hvert úttaksheiti (coil) má aðeins koma fyrir einu sinni í Ladder forritinu. Ef Q1 er coil í einni línu, þá má Q1 ekki vera coil í annarri línu. Þetta gildir líka um M-merki.

📚 Sjáðu líka