🧠 Fyrsta reglan: Ekki örvænta
Öll forrit hafa villur — þetta er eðlilegt. Munurinn á nýliðanum og þeim reynda er ekki
að sá reyndi gerir engar villur, heldur að hann finnur þær hraðar.
Bilanaleit er kerfisbundin vinna. Þú þarft ekki að „sjá" villuna strax — þú þarft að
einangra hana. Byrjaðu á inntökunum, farðu í gegnum rökfræðina, og endaðu á úttökunum.
💡 15 mínútna reglan
Ef þú finnur ekki villuna eftir 15 mínútur af skipulagðri leit — biddu um hjálp.
Frískur augnapár finnur oft villuna á 30 sekúndum. Þetta er ekki veikleiki, þetta er fagmennska.
🔍 Kerfisbundin bilanaleit — 5 skref
Þegar eitthvað virkar ekki, farðu í gegnum þessi skref í röð.
Ekki hoppa yfir — flest vandamál finnast í skrefi 1 eða 2.
1
Athugaðu inntökin (I) — virka þau?
Farðu í Online Mode í EasySoft og ýttu á rofana / virkjaðu skynjarana.
Sérðu inntakið breytast á skjánum? Ef ekki — vandamálið er líkamlegt (vír, skynjari, spenna),
ekki í forritinu.
2
Fylgdu rökfræðinni — network fyrir network
Í Online Mode sérðu hvaða tengiliðir eru ON (grænir) og hverjir eru OFF.
Byrjaðu á fyrsta network og farðu niður — hvar stoppar keðjan?
Ef tengiliður ætti að vera ON en er OFF, þá er villa fundinn.
3
Athugaðu coil-regluna
Er sama coil (úttakið eða M-merki) notað oftar en einu sinni?
Þetta er algengasta villan! Ef Q1 er coil í tveimur networkum, þá yfirskrifar
seinna networkið alltaf það fyrra.
4
Athugaðu tímaliði og teljara
Er EN á tímaliðanum virkt? Er QV tengt við MW (t.d. MW10)?
Er teljara-púlsinn (C_) að fá merki? Oft vantar einfaldlega tengingu á EN.
5
Prófaðu í Simulation fyrst
Ef forritið virkar í Simulation en ekki á vélinni — þá er vandamálið
í vírunum, ekki í forritinu. Farðu þá aftur í skref 1.
🐛 Algengustu villurnar
Hér eru villurnar sem koma oftar en allt annað — og hvernig á að laga þær:
Algengasta orsök
Sama coil er notað í tveimur eða fleiri networkum. Seinna networkið
yfirskrifar alltaf hið fyrra í hverri sveiflu (scan cycle) — þannig „blikkar" úttakið
eða virkar bara þegar seinna networkið er ON.
Lausn
Leitaðu að coil-inu í forritinu — kemur það fyrir oftar en einu sinni? Ef svo er,
þarftu að sameina rökfræðina í eitt network eða nota Set/Reset (S/R) í staðinn.
Network 1: ─┤ I1 ├──────────────────(Q1)─
Network 5: ─┤ M3 ├──────────────────(Q1)─ ← yfirskrifar!
Network 1: ─┬┤ I1 ├┬─────────────────(Q1)─
└┤ M3 ├┘
Algengasta orsök
Stop rofinn er NC (Normally Closed) — hann er alltaf lokaður og opnast
þegar ýtt er á. Ef þú notar NO tengilið í forritinu (─┤ ├─) þá er rökfræðin öfug.
Lausn
Notaðu NC tengilið (─┤/├─) í Ladder forritinu fyrir stop rofann.
NC rofi + NC tengiliður = „opnast þegar ýtt er á" = stöðvar kerfið.
─┤ I1 ├──┤/I2├──┬──────────(Q1)─
└┤ Q1 ├──┘ ← sjálfhald
Algengasta orsök
Sjálfhald (self-holding / latching) vantar. Þegar þú sleppir start rofanum
fer I1 aftur í OFF og coil-ið slekkst — þú þarft OR-grein sem heldur coil-inu ON.
Lausn
Bættu við OR-grein (samhliða grein) sem les úttakið sjálft.
Þannig „heldur" coil-ið sér sjálft ON eftir að start er sleppt — þar til stop-rofinn
opnar keðjuna.
Algengasta orsök
EN (Enable) er ekki tengt eða er ekki ON þegar þú býst við.
Tímaliðinn byrjar ekki að telja fyrr en EN er virkt. Einnig getur
tímagildið (I1/I2) verið rangt stillt.
Lausn
Athugaðu í Online Mode — er EN á T-blokknum ON (grænt)?
Ef ekki, fylgdu keðjunni aftur á bak og finndu hvar hún rofnar.
Athugaðu líka að QV sé tengt við MW10 (eða hærra) ef þú vilt fylgjast með rauntímanum.
Algengasta orsök
C-blokkurinn notar C_ sem púlsinntak — teljarinn hækkar um 1 í hvert skipti sem
C_ fer úr OFF í ON. Ef C_ er alltaf ON, þá telur hann aðeins einu sinni.
Einnig: ef D_ (direction) er ON telur hann niður, ekki upp.
Lausn
Gakktu úr skugga um að C_ fái púls (skammvinn ON/OFF) — t.d. frá skynjara
sem virkjar þegar hlutur fer framhjá. D_ á að vera OFF (0V) ef þú vilt telja upp.
Mundu: bæði C_ og D_ þurfa að vera ON til að telja niður.
Algengasta orsök
Vandamálið er líkamlegt, ekki í forritinu. Algengast:
skynjari fær ekki +24V og 0V, vír laus eða í röngum klemmum,
eða NO/NC misskilningur — rofinn er öðruvísi tengdur en forritið gerir ráð fyrir.
Lausn
Taktu I/O listann og farðu víra fyrir víra: er I1 í réttu inntaki?
Fær skynjarinn spennu? Notaðu Online Mode — ýttu á hvern rofa
og athugaðu hvort viðeigandi inntak kviknar á skjánum. Ef ekki er vandamálið í vírunum.
Algengasta orsök
EN á D-blokknum er ekki tengt eða er OFF. Displayið birtist
aðeins þegar EN er ON.
Lausn
Tengdu EN beint á power rail ef displayið á alltaf að vera sýnilegt,
eða tengdu við M-bita sem er ON í réttri stöðu. Sjá
D – Display bjargir.
🟢 Online Mode — besta tólið þitt
Online Mode í EasySoft er langmikilvægasta bilanaleitartólið. Þegar þú
tengist PLC-inu og ferð í Online Mode sérðu í rauntíma hvaða tengiliðir eru ON og
hverjir eru OFF — keðjan „lýsist upp" eins og rafrásin.
🟢 Grænt = ON
Tengiliðurinn eða coil-ið er virkt. Straumur flæðir í gegnum þennan hluta.
⚪ Grátt = OFF
Tengiliðurinn er ekki virkur. Keðjan rofnar hér — leitaðu að orsökinni.
💡 Lestu keðjuna eins og rafrásamynd
Byrjaðu vinstra megin (power rail) og farðu til hægri.
Hvar verður fyrst grátt? Sá tengiliður er orsökin — annað hvort vantar inntak,
M-merki er ekki sett, eða rökfræðin er röng.
✅ Hraðgátlisti
Prentaðu þennan lista og hafðu við hliðina á þér þegar þú leitar að villum:
□ Er sama coil notað oftar en einu sinni? ← #1 villa
□ Er stop-rofinn NC tengiliður í forritinu?
□ Er sjálfhald (OR-grein) á útgöngum sem eiga að halda sér?
□ Er EN tengt á öllum T-blokkum og D-blokkum?
□ Er QV á tímaliðum tengt við MW10 eða hærra?
□ Fá skynjarar +24V og 0V?
□ Stemmir I/O listinn við raunverulegar tengingar?
□ Hefur þú prófað í Simulation áður en þú tengdir víra?