Hvernig teikna ég SFC rit?

🔌 Inngangar og útgangar — Byrjum á þessu

Áður en þú teiknar SFC rit þarftu að skilja inngang og útgang. Þetta ruglar marga í byrjun — en hugmyndin er einföld þegar þú veist frá hvaða sjónarhorni þú horfir.

Allt snýst um PLC-vélina. Þú horfir alltaf frá hennar sjónarhorni:

Inngangar (I) = það sem PLC-vélin HEYRIR

Rofar, takkar, skynjarar — allt sem sendir merki inn í PLC-vélina. Þetta er eins og eyrun á vélinni. Hún hlustar á hvað er að gerast í umhverfinu.

Útgangar (Q) = það sem PLC-vélin GERIR

Ljós, mótorar, segulliðar, buzzer — allt sem PLC-vélin stjórnar. Þetta eru hendurnar á vélinni. Hún kveikir, slekkur, snýr og hreyfir hluti.

Hér er mynd sem sýnir þetta:

🔘

Start takki

I1

🔴

Stop takki

I2

📡

Skynjari

I3

→
→
→

PLC

EasyE4

→
→
→

💡

Grænt ljós

Q1

💡

Rautt ljós

Q2

⚙️

Mótor

Q3

⚠️ Algeng villa

Nemendur rugla stundum saman skynjara (inngangi) og ljósi (útgangi) vegna þess að bæði geta „lýst". En mundu: skynjari sendir merki til PLC (inngang), en ljós fær skipun frá PLC (útgang). Spyrðu þig alltaf: „Er þetta eitthvað sem PLC-vélin les, eða eitthvað sem hún stjórnar?"

Hvernig er þetta tengt í raun? Inngangarnir eru víraðir inn á I-klemmu PLC-vélarinnar. Þegar þú ýtir á takka fær PLC-vélin 24V merki á þeim inngangi. Útgangarnir eru víraðir út frá Q-klemmum — þegar PLC-vélin kveikir á útgangi fær búnaðurinn straum.

        Dæmi um i/o lista:

        INNGANGAR

        I1 → Start takki (NO)

        I2 → Stop takki (NC)

        I3 → Skynjari við miðju

        ÚTGANGAR

        Q1 → Grænt ljós

        Q2 → Gult ljós

        Q3 → Rautt ljós

🧱 SFC byggingareiningar — Þrjú atriði

SFC rit er byggt úr nákvæmlega þremur hlutum. Ekkert fleira, ekkert minna:

S1: Heiti

Skref (Step)

Kassinn

Eitt ástand sem kerfið er í. Meðan skrefið er virkt getur eitthvað verið að gerast (aðgerð). Hvert skref hefur númer og heiti, t.d. „S1: Bíða" eða „S3: Keyra band".

I1 = true

Skipting (Transition)

Lárétta línan

Skilyrði til að fara í næsta skref. Þetta er alltaf spurning: „Er eitthvað orðið satt?" T.d. „Er ýtt á start?" eða „Er skynjari virkur?" eða „Eru 5 sek liðnar?"

Skipting = INNGANG eða TÍMI. Hún lýsir hvenær á að fara í næsta skref.

S2

N

Kveikja ljós

Aðgerð (Action)

Kassinn til hliðar

Hvað á PLC-vélin að GERA meðan skrefið er virkt? T.d. „Kveikja á mótori" eða „Slökkva á ljósi".

Aðgerð = ÚTGANG. Hún lýsir hvað kerfið gerir á meðan.

S1: Bíða

Upphafssskref (Initial step)

Tvöfaldur rammi

Skrefið sem kerfið byrjar í þegar kveikt er á PLC. Alltaf nákvæmlega eitt. Teiknaður með þykkan ramma til aðgreiningar.

🎯 Gullreglan — Transition vs. Action

Þetta er það sem flestir eiga erfitt með í byrjun. Hér er einfaldasta leiðin til að muna:

❓

Transition (Skipting)

„Hvenær förum við í næsta skref?"

Þetta er spurning sem svarast
JÁ eða NEI.

Inngangar, skynjarar, tímar

⚡

Action (Aðgerð)

„Hvað gerir vélin á meðan?"

Þetta er skipun sem PLC-vélin
framkvæmir.

Ljós, mótorar, segulliðar

💡 Minnisregla

Transition = „Ef...?" → Ef skynjari sér? Ef ýtt á takka? Ef tími liðinn?
Action = „Gera!" → Kveikja ljós! Keyra mótor! Opna loka!

Transition spyr. Action gerir.

🚦 Dæmi: Umferðarljós teiknað skref fyrir skref

Við skulum teikna SFC rit fyrir einfalt umferðarljós sem skiptist á milli rauðu, gulu og grænu.

Fyrst — hvað höfum við?

        INNGANGAR

        I1 → Start takki

        ÚTGANGAR

        Q1 → Rautt ljós

        Q2 → Gult ljós

        Q3 → Grænt ljós

        TÍMAR

        T1 → 10 sek (rautt)

        T2 → 2 sek (gult á eftir rauðu)

        T3 → 10 sek (grænt)

        T4 → 2 sek (gult á eftir grænu)

SFC ritið:

S1: Rautt

N

Q1 (rautt)

← kveikja á rauðu

T1 (10 sek)← hvenær? þegar 10 sek liðnar

S2: Rautt+Gult

N

Q1+Q2

← bæði rautt og gult

T2 (2 sek)

S3: Grænt

N

Q3 (grænt)

← kveikja á grænu

T3 (10 sek)

S4: Gult

N

Q2 (gult)

← aðeins gult

T4 (2 sek)

↩ Aftur í S1 (Rautt)

💡 Taktu eftir mynstrinu

Hvert skref segir hvað er kveikt (Action = útgangar).
Hvert transition segir hvenær við förum áfram (tímaliður í þessu tilfelli).
Þegar síðasta transition er uppfyllt förum við aftur í S1 — lykkjan endurtekur sig.

✏️ Teikniráð — hvernig á að gera þetta á pappír

Í V1 teiknar þú SFC ritið með hendi á pappír. Hér eru ráð:

1. Byrjaðu á i/o listanum. Skráðu alla inngang og útganga áður en þú teiknar. Þetta er grunnurinn.

2. Teiknaðu lóðrétt niður á blaðinu. Byrjaðu efst með S1 og farðu niður. Skref, transition, skref, transition...

3. Notaðu reglustiku fyrir kassana og línurnar. Það þarf ekki að vera fullkomið, en skýrt.

4. Skrifaðu i/o heiti í action. Ekki skrifa „kveikja ljós" — skrifaðu Q1 eða Q1 (rautt). Tengdu við i/o listann.

5. Teiknaðu ör neðst sem sýnir hvar lykkjan fer aftur í upphaf (eða endar).

📚 Sjáðu líka

SFC – Hvað er þrepastýring?
Grunnkynning á SFC með gagnvirkum færibandshermi
IEC 61131-3 – PLC staðallinn
Staðallinn sem skilgreinir SFC og önnur forritunarmál